Er zijn meer niertransplantaties in landen waar burgers actief bezwaar moeten maken als zij geen orgaandonor willen zijn, dan in landen waar zij expliciet toestemming moeten geven. Dat geldt echter alleen voor transplantaties van...

...overleden donoren. Transplantaties van levende donoren zijn er juist minder.

Dat blijkt uit een groot onderzoek waarin aantallen niertransplantaties werden vergeleken in 44 landen, het grootste onderzoek tot dusver. De Canadese Lucy Horvat en haar co-auteurs vergeleken 22 landen met expliciete toestemming met 22 landen met veronderstelde toestemming (Ann Intern Med. 2010;153:641-9). Net als in Nederland hanteert Canada een ‘nee, tenzij’-systeem. En net als hier woedt er een debat over de invoering van een systeem van ‘veronderstelde toestemming’. Tot dusver waren onderzoeken waarin aantallen transplantaties werden vergeleken tussen landen kleinschaliger en vooral gericht op West-Europa.

In het onderzoek van Horvat worden ook Latijns-Amerikaanse, Aziatische, Oost-Europese en enkele Afrikaanse landen (Tunesië, Zuid-Afrika) meegenomen. Alleen landen die betrouwbare data konden leveren werden geïncludeerd. In landen met veronderstelde toestemming werden mediaan 22,6 niertransplantaties van overleden donoren verricht per miljoen inwoners, tegen 13,9 bij expliciete toestemming (rate-ratio: 2,0; 95%-BI: 1,2-3,4). Niertransplantaties van levende donoren waren er meer met expliciete toestemming: 5,9 per miljoen inwoners, tegen 2,4 in landen met veronderstelde toestemming. (rate-ratio: 0,3; 95%-BI: 0,2-0,5). Over het algemeen waren er meer transplantaties in landen met meer geld en artsen. Het percentage katholieken onder de bevolking of aantallen CVA’s en verkeersslachtoffers hadden geen invloed.

Horvat et al. noemen het lagere aantal levende donaties een serieus nadeel van het ‘ja, tenzij’-systeem. Transplantatie vanuit levende donoren zorgt immers voor kortere wachttijden, betere uitkomsten en lagere kosten. Landen die van expliciete naar veronderstelde toestemming willen overstappen, moeten actief beleid ontwikkelen om daling van het aantal transplantaties van levende donoren te voorkomen.

Bron: Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde - 09/12/2010

Archief Zorgnieuws